सर्लाही–४ : गगन VS अमरेश, राष्ट्रिय राजनीति र स्थानीय भावनाको ठोक्किने बिन्दु
२ महिना अगाडि
सर्लाही । मधेशको सर्लाही क्षेत्र नम्बर ४ यसपटक केवल एक निर्वाचन क्षेत्र मात्रै होइन, राष्ट्रिय राजनीतिक विमर्शको केन्द्र बनेको छ। काठमाडौंको अपेक्षाकृत सुरक्षित क्षेत्र छाडेर नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापा यहीँबाट चुनावी मैदानमा उत्रिएपछि सर्लाही–४ लाई ‘हटस्पट’ निर्वाचन क्षेत्रका रूपमा हेरिन थालिएको हो।
पुसको अन्त्यतिर विशेष महाधिवेशनबाट सभापति बनेका गगन थापा कांग्रेसका लागि मात्र होइन, मुलुककै भावी प्रधानमन्त्रीको दाबेदारका रूपमा प्रस्तुत गरिएका नेता हुन्। त्यसैले उनको उम्मेदवारी व्यक्तिगत जित–हारभन्दा धेरै कांग्रेसको समग्र चुनावी दिशा र नेतृत्व क्षमताको परीक्षणका रूपमा हेरिँदैछ। यस्तो अवस्थामा सर्लाही–४ मा उनको सम्भावना के छ भन्ने प्रश्न स्वाभाविक रूपमा उठेको छ।
राष्ट्रिय नेता तथा स्थानीय प्रभाव
गगन थापाको मुख्य प्रतिस्पर्धीका रूपमा उभिएका छन्— अमरेशकुमार सिंह। २०७९ को निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा जित हात पारेका अमरेश यसपटक राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)को टिकट लिएर मैदानमा छन्। संसद्मा उनका स्पष्ट, कहिलेकाहीँ आक्रामक अभिव्यक्तिले उनलाई राष्ट्रियस्तरमै परिचित बनाएको छ।
रास्वपाले बालेन शाहलाई प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि सारेपछि मधेशका धेरै क्षेत्रमा ‘घण्टी’को प्रभाव बढ्दो देखिन्छ। मधेशका आठ जिल्लाका ३२ निर्वाचन क्षेत्रमध्ये सर्लाही–४ मा पनि त्यसको असर पर्ने आँकलन छ। यसले गगनका लागि चुनौती थपेको छ।
तर, सर्लाही–४ कांग्रेसका लागि नयाँ क्षेत्र होइन। अमरेश सिंह स्वयंले पनि विगतमा दुईपटक कांग्रेसकै टिकटबाट चुनाव जितिसकेका छन्। त्यसैले यो क्षेत्र कांग्रेसको पुरानो संगठन र अमरेशको व्यक्तिगत मताधारबीचको द्वन्द्वको मैदान बनेको छ।
मुख्य उम्मेदवार को–को ?
सर्लाही–४ मा यसपटक दल र स्वतन्त्र गरी ३९ जनाले उम्मेदवारी दिएका छन्, तर वास्तविक प्रतिस्पर्धा केही नाममा सीमित देखिन्छ।
नेपाली कांग्रेस : गगन थापा
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी : अमरेशकुमार सिंह
नेकपा एमाले : अमनिशकुमार यादव
नेकपा (एकीकृत समाजवादी/माओवादी धार) : रजनिश राय यादव
जसपा नेपाल : रामेश्वर राय यादव
हेविवेट उम्मेदवारको उपस्थितिले यो क्षेत्रलाई राष्ट्रियस्तरमै चासोको केन्द्र बनाएको छ।
मतदाताको मन बद्लिँदै छ ?
सर्लाही–४ लाई लामो समयसम्म कांग्रेसको प्रभाव क्षेत्र मानिँदै आएको थियो। तर पछिल्ला निर्वाचन परिणामले देखाएको संकेत भने फरक छ। मतदाता अब पार्टीभन्दा उम्मेदवारको छवि, पहुँच र काम गर्ने शैलीलाई प्राथमिकता दिन थालेको देखिन्छ।
अमरेश सिंह यही प्रवृत्तिका उदाहरण मानिन्छन्। उनी स्थानीय मुद्दामा सक्रिय, सिधा र स्पष्ट बोल्ने नेताका रूपमा परिचित छन्। अर्कोतर्फ गगन थापा पार्टी सुधार, नीति निर्माण र राष्ट्रिय राजनीतिक एजेन्डाको प्रतिनिधित्व गर्ने नेताका रूपमा मैदानमा छन्।
कांग्रेसले गगनलाई जिताउन संगठनात्मक शक्ति, पुराना कार्यकर्ता र भावनात्मक अपिल सबै प्रयोग गरिरहेको छ। पार्टीभित्र ‘सभापति हार्नु हुँदैन’ भन्ने मनोविज्ञान बलियो देखिन्छ।
२०७९ को नतिजाले के भन्छ ?
२०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनले सर्लाही–४ को राजनीतिक चरित्र स्पष्ट देखाउँछ।
प्रत्यक्षतर्फ (२०७९)
अमरेशकुमार सिंह (स्वतन्त्र) – २०,०१७ (विजयी)
कांग्रेस – १८,२५३
स्वतन्त्र (मधुमाला यादव) – १४,६२२
जसपा नेपाल – ५,८१३
बहुजन पार्टी – ५,१५८
रास्वपा – ३०६
समानुपातिक मत
कांग्रेस – १६,०२९
जनमत पार्टी – १२,५९५
माओवादी – ९,७९०
एमाले – ९,४७१
जसपा – ५,१५२
रास्वपा – १,१९९
यी तथ्यांकले देखाउँछ— कांग्रेसको आधार बलियो छ, तर मत विभाजन हुँदा नतिजा उल्टिन सक्छ।
स्थानीय तहको चित्र के भन्छ ?
सर्लाही–४ भित्र पर्ने पालिका र वडाहरूमा दलगत प्रभाव मिश्रित छ।
कहीँ कांग्रेस बलियो छ, कहीँ माओवादी, कहीँ एमाले र मधेश केन्द्रित दल।
कुल वडागत हिसाबले:
कांग्रेस : १९ वडा
माओवादी केन्द्र : १२ वडा
एमाले : १० वडा
लोसपा : ८ वडा
जसपा : २ वडा
यसले देखाउँछ कि एकल दलको वर्चस्व छैन, गठबन्धन वा व्यक्तिको प्रभाव निर्णायक बन्न सक्छ।
स्थानीय मुद्दा के–के छन् ?
राष्ट्रिय राजनीति जति चर्चामा भए पनि स्थानीय मतदाताको प्राथमिकता फरक छ।
खानेपानी र सिँचाइ
उखु किसानको मूल्य र भुक्तानी
मलखादको उपलब्धता
सडक र विद्युत
मनुसमारा नदीको जीर्ण बाँध (तत्काल मर्मतको माग)
यी मुद्दामा कसले विश्वास दिलाउन सक्छ भन्ने कुरा निर्णायक बन्ने देखिन्छ।
अन्ततः कसको पक्ष भारी ?
हालको अवस्थालाई हेर्दा मुख्य प्रतिस्पर्धा कांग्रेस र रास्वपाबीच सीमित भएको देखिन्छ। अन्य दल र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले जितभन्दा बढी मत विभाजनमा भूमिका खेल्ने अनुमान छ।
गगन थापा राष्ट्रिय नेतृत्व, पार्टी संगठन र भावी प्रधानमन्त्रीको कथासहित मैदानमा छन्।
अमरेश सिंह स्थानीय पहिचान, व्यक्तिगत मत र घण्टीको प्रभावसहित।
सर्लाही–४ को नतिजाले केवल एक सिटको फैसला मात्र गर्ने छैन, यसले कांग्रेस नेतृत्वको विश्वसनीयता र रास्वपाको मधेश प्रवेशको दिशा पनि संकेत गर्नेछ।
फागुन २१ को मतपरिणामले नै अन्तिम उत्तर दिनेछ।
