कैलाली–४ : गर्मी मौसम, तातिएको राजनीति

कैलाली । गोदावरीको दिउँसो चर्को घाममा धुलो उडिरहेको छ। सडकछेउ चिया पसलमा चार जना बसेर एउटै कुरा गर्दैछन्—“यसपटक कसलाई दिने?” यही प्रश्न अहिले कैलाली–४ को राजनीतिक मुड हो ।

सुदूरपश्चिमको प्रस्तावित राजधानी गोदावरी समेटिएको यो निर्वाचन क्षेत्र बाहिरबाट हेर्दा एमालेको बलियो किल्ला जस्तो देखिन्छ। तर भित्री गणित त्यति सजिलो छैन । गोदावरी र गौरीगंगा नगरपालिका, चुरे गाउँपालिका र मोहन्यालका केही वडा समेटिएको यस क्षेत्रमा १ लाख १५ हजारभन्दा बढी मतदाता छन् । मैदानमा १६ उम्मेदवार छन्, तर लडाइँ मुख्यतः पाँच दलबीच केन्द्रित छ ।

‘सुरक्षित’ भन्ने विश्वासको परीक्षा

नेकपा (एमाले) ले यो क्षेत्रलाई सुदूरपश्चिमकै सबैभन्दा सहज सिट ठान्दै उपमहासचिव लेखराज भट्ट लाई अघि सारेको छ। भट्ट अनुभवी खेलाडी हुन्—हार र जित दुवै चाखिसकेका । तर प्रश्न उठिरहेको छ—के व्यक्तिगत प्रभावले मात्र समीकरण मिल्छ ?

२०७९ मा कांग्रेसका वीरबहादुर बलायरसँग पराजित भएका भट्ट यसपटक बलायर नउत्रिँदा केही सहज भएको अनुमान छ। तर मतदाता यसपालि चुपचाप छैनन्। उनीहरू हिसाब गर्दैछन्—को आयो? को फर्कियो? कसले के गर्‍यो?

कांग्रेसको शान्त रणनीति

नेपाली कांग्रेस ले गोरखबहादुर विष्टलाई उम्मेदवार बनाएको छ। बलायर नउत्रिएपछि कांग्रेसभित्र केही असन्तुष्टि देखिए पनि बाहिरबाट पार्टी शान्त र संयमित देखिन्छ। विष्टले विकासका ठोस योजना अघि सारेका छन्—सडक, पुल, खानेपानी, डिजिटल सेवा। उनी युवा मतदाता तान्ने रणनीतिमा छन्। तर चुनौती के छ भने, संगठनलाई एकढिक्का बनाउने र परम्परागत मत जोगाउने।

एउटै विद्यालयका दुई प्रतिस्पर्धी

कैलाली–४ को अर्को रोचक पाटो—दुई माओवादी पृष्ठभूमिका नेता आमनेसामने छन्। भट्ट एमालेमा छन् भने नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) निकट हरिराम चौधरी आफ्नै धारमा अडिएका छन्। पुराना सहयात्री अहिले प्रतिस्पर्धी बनेका छन्। संगठन, व्यक्तिगत सम्बन्ध र स्थानीय प्रभाव—तीनैको परीक्षा यहीँ हुँदैछ।

रास्वपाको ‘झट्का’

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले टिकट विवादबाटै चुनाव सुरु गर्‍यो। सुरुवातमा अर्का उम्मेदवार, अन्तिममा खेमराज कोइराला। यो घटनाले पार्टीभित्रको समन्वयमा प्रश्न उठायो।

तर मैदानमा कुरा फरक छ। युवा मतदाता भन्छन्—“कम्तीमा नयाँ अनुहार त छ।” असन्तुष्ट मत कता जान्छ भन्नेमा रास्वपाको आशा अडिएको छ।

मतदाताको मौन सन्देश

चुरे र मोहन्यालतिर जाँदा कथा फरक सुनिन्छ।

– “सडक छैन।”
– “खानेपानी छैन।”
– “बिजुलीको पोल पनि पुगेको छैन।”
– “लालपुर्जा कहिले दिने?”

सुकुमबासी समस्या, नदी कटान, बेरोजगारी—यी मुद्दा चुनावी भाषणमा बारम्बार दोहोरिन्छन्। तर स्थानीय भन्छन्, “कागजमा धेरै कुरा हुन्छ, जमिनमा थोरै।”

यस क्षेत्रमै रहेको सहिद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयको अधुरो सञ्चालन पनि असन्तुष्टिको कारण बनेको छ। भवन ठडिएका छन्, तर पूर्ण गति छैन।

युवा बनाम परम्परागत मत

पुराना मतदाता अझै दलप्रति निष्ठावान् छन्। तर १८–३० वर्ष उमेर समूहको सोच फरक छ। उनीहरू विकास, रोजगारी र पारदर्शिताको कुरा गर्छन्। “पार्टी होइन, काम चाहियो,” भन्ने आवाज बढ्दो छ।

यहीँ चुनावको असली खेल लुकेको छ—परम्परागत मत कति सुरक्षित? असन्तुष्ट मत कता मोडिन्छ?

अन्तिम सवाल

एमालेले सुरक्षित ठानेको क्षेत्र साँच्चै सुरक्षित छ? कांग्रेसको शान्त रणनीति काम लाग्छ? माओवादी पृष्ठभूमिका नेताबीच कसले बाजी मार्छ? रास्वपाले चकित पार्ला?

कैलाली–४ अहिले अनुमानभन्दा बढी खुला मैदान जस्तो देखिन्छ। यहाँ नारा भन्दा विश्वास भारी हुन सक्छ।

अन्ततः निर्णय मतदाताको हातमा छ—र उनीहरू यसपटक चुप लागेर पनि धेरै सोचिरहेका छन्।