ग्रीनल्याण्ड विवादले अमेरिका–डेनमार्कबीच कूटनीतिक तनाव चुलिँदै

काठमाडौं । विश्व राजनीतिमा आर्कटिक क्षेत्रको ग्रीनल्याण्डलाई लिएर अमेरिका र डेनमार्कबीच कूटनीतिक तनाव बढेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पुनः “ग्रीनल्याण्ड अमेरिका लागि अत्यावश्यक भू–रणनीतिक क्षेत्र हो” भन्ने अभिव्यक्ति दिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा व्यापक प्रतिक्रिया देखिएको छ ।

डेनमार्क सरकारले ग्रीनल्याण्ड कुनै पनि हालतमा बिक्री नहुने स्पष्ट अडान दोहोर्‍याएको छ । डेनमार्क प्रधानमन्त्रीले यो विषय केवल दुई देशबीचको नभई नाटो र युरोपेली सुरक्षासँग जोडिएको गम्भीर विषय भएको बताएका छन् । यसैबीच युरोपेली मुलुकहरूले आर्कटिक क्षेत्रमा संयुक्त सुरक्षा अभ्यास र कूटनीतिक समन्वय बढाएका छन् ।

अमेरिकाको रणनीतिक चासो, युरोपको कडा असहमति

अमेरिकाले ग्रीनल्याण्डलाई आर्कटिक क्षेत्रमा सैन्य, प्राकृतिक स्रोत र भू–राजनीतिक सन्तुलनका दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानेको छ । तर डेनमार्क र ग्रीनल्याण्ड प्रशासनले आफ्नो सार्वभौमिकतामा कुनै सम्झौता नहुने स्पष्ट सन्देश दिएका छन् ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो विवादले अमेरिका–युरोप सम्बन्धमा नयाँ तनाव सिर्जना गर्नुका साथै आर्कटिक क्षेत्रलाई भविष्यको शक्ति संघर्षको केन्द्र बनाउने संकेत गरेको छ ।

विश्व राजनीतिमा असर, सुरक्षा र अर्थतन्त्रमा चिन्ता

ग्रीनल्याण्ड विवादसँगै आर्कटिक क्षेत्रमा सैन्य उपस्थिति बढ्ने सम्भावनाले विश्व सुरक्षा सन्तुलनमा असर पार्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ । प्राकृतिक स्रोत, समुद्री मार्ग र जलवायु परिवर्तनसँग जोडिएको यो क्षेत्र आगामी वर्षहरूमा विश्व शक्तिहरूबीच प्रतिस्पर्धाको केन्द्र बन्ने संकेत देखिएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले कूटनीतिक समाधान र संवादमार्फत तनाव कम गर्नुपर्नेमा जोड दिइरहेका छन् । तर हालको परिस्थितिले विश्व राजनीति थप अस्थिर बन्दै गएको स्पष्ट संकेत दिएको छ ।