विश्व ऊर्जा संकटसँग जुध्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको अपील

काठमाडौं । विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति अस्थिर बन्दै गएको सन्दर्भमा विभिन्न देशका सरकार, अन्तर्राष्ट्रिय संस्था र ऊर्जा विज्ञहरूले ऊर्जा संकट समाधानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग अपरिहार्य भएको निष्कर्ष निकालेका छन् ।

लिबिया ऊर्जा तथा अर्थतन्त्र शिखर सम्मेलन २०२६ कार्यक्रममा विभिन्न राष्ट्रका नेताहरुले यस्तो निश्कर्ष निकालेका हुन् । भू–राजनीतिक तनाव, युद्ध, जलवायु परिवर्तन, जीवाश्म इन्धनमा अत्यधिक निर्भरता र नवीकरणीय ऊर्जामा अपेक्षित लगानी हुन नसक्दा विश्व ऊर्जा बजार दबाबमा परेको बताइएको छ । 

पछिल्ला वर्षहरूमा इन्धनको मूल्य वृद्धि, विद्युत आपूर्ति अवरोध र औद्योगिक उत्पादनमा देखिएको असरले ऊर्जा संकटलाई वैश्विक चिन्ताको विषय बनाएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा मञ्चहरूमा बोल्दै विभिन्न देशका प्रतिनिधिहरूले ऊर्जा सुरक्षा कुनै एक देशको मात्र विषय नभई वैश्विक सहकार्यको एजेन्डा भएको बताएका छन् । उनीहरूका अनुसार ऊर्जा उत्पादन, भण्डारण, प्रविधि आदान–प्रदान र आपूर्ति व्यवस्थापनमा सहकार्य नगरी दीर्घकालीन समाधान सम्भव छैन ।

विशेषगरी विकासोन्मुख र न्यून आय भएका देशहरू ऊर्जा संकटबाट बढी प्रभावित भएको उल्लेख गर्दै ती देशलाई प्रविधि, वित्तीय सहयोग र क्षमतावृद्धिमा सहयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ । नवीकरणीय ऊर्जा—जस्तै सौर्य, पवन, जलविद्युत् र हरित हाइड्रोजन—मा साझा लगानी बढाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ ।

ऊर्जा विज्ञहरूका अनुसार जलवायु परिवर्तनका कारण बढ्दो प्राकृतिक प्रकोपले ऊर्जा पूर्वाधारलाई थप जोखिममा पारेको छ । यसकारण ऊर्जा प्रणालीलाई जलवायु अनुकूल, सुरक्षित र लचिलो बनाउन अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारी आवश्यक भएको उनीहरूको धारणा छ ।

युरोप, एसिया र अफ्रिकाका केही देशहरूले ऊर्जा आपूर्ति विविधीकरण, क्षेत्रीय ग्रिड विस्तार र साझा भण्डारण प्रणाली विकासमा सहकार्य सुरु गरिसकेका छन् । यस्ता प्रयासलाई विश्वव्यापी रूपमा विस्तार गर्न सके ऊर्जा संकटको प्रभाव न्यूनिकरण गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरिएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले ऊर्जा संकटलाई अवसरका रूपमा लिँदै हरित ऊर्जा रूपान्तरणलाई तीव्रता दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन् । उनीहरूका अनुसार दीर्घकालीन रूपमा दिगो, सस्तो र स्वच्छ ऊर्जामै विश्वको भविष्य सुरक्षित छ ।