निर्वाचन तयारी : आचारसंहितामा प्रश्न र सुरक्षा व्यवस्था कडा

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा आचारसंहिता कार्यान्वयन, सुरक्षा तयारी र मतदाताको आवागमनसँग सम्बन्धित गतिविधि तीव्र बनेका छन् । यसबीच राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले निर्वाचनपूर्व अनुगमनका आधारमा आचारसंहिताको पूर्ण पालना नभएको निष्कर्ष सार्वजनिक गरेको छ भने निर्वाचन आयोगले उल्लंघनप्रति कडा कदम चाल्ने चेतावनी दिएको छ । उता सुरक्षा निकायले मतपेटिका ढुवानीदेखि गणनास्थलसम्मको सुरक्षा व्यवस्थालाई सुदृढ बनाएको जनाएका छन् ।

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले देशका विभिन्न स्थानमा गरिएको अनुगमनका क्रममा उम्मेदवार तथा दलहरूबाट आचारसंहिता पूर्ण रूपमा पालना हुन नसकेको जनाएको छ । चुनावी सभामा बालबालिकाको सहभागिता देखिनु, सञ्चारकर्मीमाथि धम्की तथा दुर्व्यवहार हुनु, अनुमति नलिई प्रचार सामग्री टाँस्नु र झण्डा राख्नु, साथै जनप्रतिनिधिहरु  प्रचारप्रसारमा सक्रिय देखिनुजस्ता गतिविधि आचारसंहिता विपरीत रहेको आयोगको ठहर छ। आयोगले सम्बन्धित निकायलाई यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गरी निष्पक्ष र मर्यादित वातावरण सुनिश्चित गर्न आग्रह गरेको छ।

यसै सन्दर्भमा निर्वाचन आयोगले पनि आचारसंहिता उल्लंघनप्रति ‘शून्य सहनशीलता’ को नीति अपनाइने स्पष्ट पारेको छ। कार्यवाहक प्रमुख निर्वाचन आयुक्तले गम्भीर प्रकृतिको उल्लंघन भए उम्मेदवार विजयी भइसकेपछि समेत उम्मेदवारी खारेज हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। आयोगका अनुसार देशभरबाट सयौँ उजुरी दर्ता भएका छन्, जसमध्ये धेरैजसो स्थानीय तहबाटै टुंगो लागिसकेका छन्। केही गम्भीर प्रकृतिका प्रकरणमा केन्द्रीय स्तरबाट निर्णय भइसकेको छ भने केही मुद्दा न्यायिक प्रक्रियामा रहेका छन्। आयोगले कुनै दबाबमा नपरी कानुनअनुसार काम गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएको छ।

निर्वाचन सुरक्षाका दृष्टिले पनि तयारी तीव्र बनाइएको छ। प्रतिनिधिसभा निर्वाचन एकीकृत सुरक्षा योजना अनुसार मतपेटिका सुरक्षित रूपमा गणनास्थलसम्म पुर्‍याइने व्यवस्था मिलाइएको नेपाली सेनाले जनाएको छ। प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, निर्वाचन अधिकृत तथा दलका प्रतिनिधिको समन्वयमा मतपेटिका ढुवानी गरिनेछ। विगतका निर्वाचनमा जस्तै यसपटक पनि सुरक्षा घेराभित्र रहेर आवश्यक सहयोग प्रदान गरिने सेनाको भनाइ छ।

मतदान नजिकिँदै जाँदा काठमाडौँ उपत्यकाबाट गृहजिल्ला फर्किने मतदाताको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। यातायात व्यवसायी र ट्राफिक कार्यालयका अनुसार पछिल्ला दुई दिनमै करिब ८० हजार यात्रु उपत्यकाबाट बाहिरिएका छन्। सार्वजनिक यातायातका साधनहरूमा चाप बढेको छ र सडकमा यात्रुको आवागमन उल्लेख्य देखिएको छ।

यसरी एकातिर आचारसंहिता पालना र कानुनी कडाइबारे बहस चलिरहेका बेला अर्कोतर्फ सुरक्षा संयन्त्र र मतदाताको सक्रियताले निर्वाचन वातावरण थप गतिशील बनेको छ।