झापा–५ मा ऐतिहासिक उलटफेर : ओलीलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै बालेन विजयी

झापा । नेपाली राजनीतिको शक्तिकेन्द्र मानिने झापा क्षेत्र नम्बर–५ मा यसपटक अप्रत्याशित परिणाम आएको छ। दशकौँदेखि प्रभाव कायम राख्दै आएका नेकपा एमालेका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का नेता बालेन्द्र शाहले फराकिलो मतान्तरले पराजित गरेका छन्।

निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयका अनुसार शाहले ६८ हजार ३४८ मत प्राप्त गर्दै ओलीलाई ४९ हजार ६१४ मतान्तरले हराएका हुन्। ओली भने १८ हजार ७३४ मतमा सीमित भए। रास्वपाले शाहलाई भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि सारेकाले झापा–५ को प्रतिस्पर्धा देशभरको ध्यान खिचेको थियो।

काठमाडौं महानगरपालिकाको प्रमुख पद त्यागेर राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरेका शाहका लागि यो जित निकै महत्वपूर्ण मानिएको छ। यसले उनलाई केन्द्रीय राजनीतिमा बलियो उपस्थितिसहित प्रधानमन्त्रीको सम्भावित दाबेदारका रूपमा स्थापित गरेको विश्लेषण गरिएको छ।

झापा–५ लाई लामो समयदेखि ओलीको सुरक्षित निर्वाचन क्षेत्रका रूपमा हेरिँदै आएको थियो। २०४८ सालदेखि निरन्तर यस क्षेत्रमा प्रभाव कायम राख्दै आएका ओलीले २०५६ सालबाहेक अन्य निर्वाचनमा पराजय भोग्नु परेको थिएन। विशेषगरी २०७४ र २०७९ को निर्वाचनमा उनले ठूलो मतान्तरले विजय हासिल गरेका थिए।

तर २०८२ को निर्वाचनमा राजनीतिक वातावरण पूर्ण रूपमा बदलिएको देखियो। युवामुखी राजनीतिक अभियान, सुशासनको एजेन्डा र नयाँ पुस्ताको सक्रियताले झापामा मतदाताको झुकाव फेरिएको देखिएको छ। काठमाडौं महानगरपालिकामा देखाएको कामको प्रभाव र रास्वपाको संगठनात्मक सक्रियताले शाहलाई चुनावी प्रतिस्पर्धामा बलियो बनाएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

२०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा ओलीले यसै क्षेत्रबाट नेपाली कांग्रेसका खगेन्द्र पाण्डव अधिकारीलाई २८ हजार ५७६ मतान्तरले पराजित गरेका थिए। त्यतिबेला ओलीले ५२ हजार ३१९ मत पाएका थिए भने अधिकारीले २३ हजार ७४३ मत प्राप्त गरेका थिए। तर तीन वर्षमै मतदाताको धारणा बदलिँदा यसपटक नतिजा उल्टिएको देखिएको छ।

यसपटक ओलीको मत उल्लेख्य रूपमा घट्नुले एमालेको परम्परागत मताधारमा कमजोर असर परेको संकेत गरेको छ। उता शाहले प्राप्त गरेको मतले युवा र परिवर्तन चाहने मतदाताको ठूलो समर्थन देखाएको विश्लेषण गरिएको छ।

झापा–५ को परिणामले केवल एउटा निर्वाचन क्षेत्रको नतिजा मात्र तय गरेको छैन। यसले नेपाली राजनीतिमा पुरानो नेतृत्वको प्रभाव घट्दै नयाँ पुस्ताको उदय हुँदै गएको संकेतसमेत दिएको राजनीतिक वृत्तमा चर्चा भइरहेको छ।