अमेरिकाले पाकिस्तानमार्फत इरानलाई पठायो १५ बुँदे शान्ति प्रस्ताव

काठमाडौँ । करिब एक महिनादेखि जारी अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको तनावपूर्ण युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप अमेरिकाले इरानसमक्ष १५ बुँदे प्रस्ताव पठाएको छ। उक्त प्रस्ताव पाकिस्तानमार्फत इरानलाई हस्तान्तरण गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

डोनाल्ड ट्रम्प नेतृत्वको अमेरिकी प्रशासनले तयार पारेको उक्त योजना न्युयोर्क टाइम्सले स्रोतलाई उद्धृत गर्दै सार्वजनिक गरेको हो। सोही समाचारलाई रोयटर्स र इजरायलको ‘च्यानल १२’ ले पनि पुष्टि गरेका छन्।

यद्यपि, इरानले उक्त प्रस्ताव स्वीकार गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषय अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। साथै इजरायलको धारणा के हुनेछ भन्ने पनि खुल्न बाँकी छ।

प्रस्तावका मुख्य बुँदाबारे अस्पष्टता

१५ बुँदे योजनाको पूर्ण विवरण सार्वजनिक भइनसके पनि प्रारम्भिक जानकारीअनुसार अमेरिकाले इरानसँग केही महत्वपूर्ण माग राखेको छ। ‘च्यानल १२’ का अनुसार तीमध्ये प्रमुख रूपमा होर्मुज जलडमरूलाई खुला राख्नुपर्ने र यसलाई स्वतन्त्र अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री मार्ग घोषणा गर्नुपर्ने विषय समावेश छ।

त्यसैगरी, इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रम र आणविक गतिविधि पनि प्रस्तावको महत्वपूर्ण अंश भएको बताइएको छ, यद्यपि यसको आधिकारिक प्रतिलिपि सार्वजनिक गरिएको छैन।

पाकिस्तानको मध्यस्थता प्रयास

यसअघि नै पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ ले अमेरिका, इजरायल र इरानबीच सहमति गराउन आफ्नो देश तयार रहेको बताएका थिए। सोही पहलअन्तर्गत पाकिस्तानमार्फत प्रस्ताव पठाइएको बुझिएको छ।

युद्धको पृष्ठभूमि र वर्तमान अवस्था

गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले संयुक्त रूपमा इरानमा हवाई आक्रमण गरेपछि द्वन्द्व चर्किएको हो। उक्त आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनी सहित शीर्ष अधिकारीहरूको हत्या भएको दाबी गरिएको छ।

त्यसयता दुवै पक्षबीच लगातार आक्रमण भइरहेका छन्। इरानतर्फ अमेरिकास्थित मानव अधिकार संस्था एचआरएएनएका अनुसार हालसम्म ३ हजारभन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको छ।

यसैबीच इरानले गरेको प्रतिआक्रमणका कारण इजरायल तथा खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी आधारहरूमा पनि मानवीय र भौतिक क्षति पुगेको छ।

कूटनीतिक अनिश्चितता कायम

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँग “सकारात्मक छलफल” भइरहेको दाबी गरे पनि इरानले औपचारिक वार्ता नभएको स्पष्ट पारेको छ। यस्तो अवस्थामा प्रस्तावले युद्ध अन्त्यतर्फ मार्ग खोल्ने कि थप जटिलता सिर्जना गर्ने भन्ने प्रश्न अझै खुला नै रहेको छ।